Nếu nói về các phương pháp trẻ hóa da hẳn các bạn đã quá quen thuộc với liệu pháp xóa nhăn bằng Botox, làm đầy thể tích hõm với filler, hay tái tạo bề mặt da với chemical peel hay laser,… Và nổi nhất và nhận được nhiều sự chú ý nhất trong vài năm trở lại đây, thu hút nhiều sự quan tâm từ nghiên cứu kỹ lưỡng từ các chuyên gia về y tế và được bác sĩ công nhận, đó là khái niệm trẻ hóa da sinh học da (Bio-Revitalisation).
Bio-Revitalisation về cơ bản là một kỹ thuật có liên quan đến mesotherapy; đây là một kỹ thuật tiêm xuyên da không phẫu thuật, ít xâm lấn sử dụng liều lượng thấp các hoạt chất trẻ hóa da được tiêm trực tiếp vào vùng da để mang lại tác động “cải lão hoàn đồng”. Có thể bạn đã nghe đâu đó các khái niệm được gọi là B.A.P, skinboosters, biorejuvenation, mesolift hoặc mesoglow… thì đó chính là kỹ thuật mà bài viết này nói đến. Chùng có nhiều tên gọi khác nhau, nhưng mục tiêu chung là nhằm kích thích sinh học qua dược chất được tiêm vào da vày sau đó dần dần lan rộng đến các mô da bên dưới da mà rất rất ít tác dụng phụ.
Có rất nhiều loại sản phẩm để tiêm từ đơn thành phần như Hyaluronic Acid đến hỗn hợp đa thành phần như Polynucleotide, PLLA, Axit amin và dung dịch khoáng chất CaHA được thiết kế chuyên dụng cho mục đích này; trong bài viết này, chúng ta sẽ chỉ tập trung vào Hyaluronic Acid (HA), thành phần tái tạo sinh học được biết đến nhiều nhất, còn những hoạt chất còn lại sẽ để trong những bài viết sau nhé.
I. NHẮC LẠI VỀ KHÁI NIỆM LÃO HÓA DA
Lão hóa khuôn mặt là kết quả của sự kết hợp các thay đổi đa tầng từ cấu trúc nông bên ngoài da đến lớp mỡ dưới da, dây chằng và mô cơ và tận ở xương thể hiện qua việc tiêu mòn xương theo năm tháng. Các yếu tố bên ngoài như bức xạ UV, hút thuốc lá, dinh dưỡng kém, stress và ô nhiễm không khí, kết hợp với các yếu tố thời gian hoặc nội tại trong cơ thể, góp phần vào quá trình tích lũy lão hóa da dẫn đến suy giảm độ ổn định của cấu trúc và thoái hóa chức năng sinh lý cơ thể.
Lão hóa nội sinh dễ thấy nhất khi bạn quan sát ở những vùng được che kín của cơ thể như mặt trong phía trên của cánh tay, hông và mông, vốn thường được bảo vệ khỏi tiếp xúc với tia cực tím. Lão hóa ngoại sinh hoặc lão hóa do ánh sáng thường được biểu hiện ở các vùng tiếp xúc nhiều hơn với bức xạ cực tím như mặt, vùng da hở, cẳng tay, mu bàn tay và cổ, và càng làm khuếch đại biểu hiện lão hóa da hơn với các thay đổi như khô da, teo da, rối loạn sắc tố và các nếp nhăn.
Các dấu hiệu đặc trưng về cấu trúc và mô học của quá trình lão hóa da được phản ánh ở tất cả các lớp của da kể cả những lớp nằm sâu bên dưới như lớp bì và hạ bì, bao gồm hàm lượng lipid thấp hơn ở lớp sừng, sự phẳng của mối nối thượng bì – bì (epidermal-dermal junction), suy giảm khả năng tái tạo biểu mô, teo da, suy thoái mạch máu và tế bào nói chung
Cả hai loại lão hóa nội sinh và ngoại sinh đều có điểm tương đồng về mặt phân tử, với bằng chứng khoa học gần đây cho thấy chúng được khởi đầu và thúc đẩy liên tục bởi các phản ứng oxy hóa (ROS).
Các gốc oxy phản ứng (ROS) là các phân tử gây ra những biến đổi có hại trực tiếp cho các thành phần tế bào và màng lipid; dẫn đến hệ quả tiếp theo bao gồm rối loạn chức năng ty thể, mất ổn định bộ gen và chết tế bào (apoptosis).
Một thay đổi đáng chú ý khác là sự phân mảnh của các sợi collagen và elastin trong chất nền ngoại bào (ECM) làm mất cấu trúc tổ chức dạng lưới vốn có dẫn đến giảm tính chất kéo giãn của nguyên bào sợi và tác động xấu đến chất lượng đàn hồi của da.
Do vậy, mục đích của quá trình tái tạo sinh học (Biorevitalization) là thúc đẩy chức năng tế bào và tối ưu hóa môi trường vi mô ECM với sự tăng cường hỗ trợ cấu trúc da và phục hồi quá trình trao đổi chất.
II. HYALYRONIC ACID
Tên hyaluronic acid bắt nguồn từ tên Latin là hyaloid (thủy tinh thể) và axit uronic. Danh pháp này chủ yếu được cho là của Karl Meyer và trợ lý của ông, John Palmer, người đã phân lập được từ một loại glysosaminoglycan lấy từ thủy tinh thể của mắt bò vào năm 1934.
Ngoài ra còn có tên gọi khác là hyaluronan – chất nguồn tinh khiết của sự sống!
HA là một polysaccharide glycosaminoglican tự nhiên được tổng hợp bởi nguyên bào sợi bên trong màng tế bào trước khi được giải phóng trong chất nền ngoại bào của mô liên kết, chất hoạt dịch và các mô khác ngoài da như dịch nội khớp, thủy tinh thể của mắt. Ở da, HA đóng vai trò quan trọng trong cân bằng nội môi và tạo môi trường nước cho các tế bào hoạt động tốt.
Ngoài ra, HA nội sinh này góp phần vào cơ chế bảo vệ tự nhiên của da bằng cách loại bỏ các gốc tự do do các yếu tố bên ngoài có hại gây ra như tia UV, ô nhiễm và quá trình stress oxy hóa khác.
Đối với một làn da trẻ và khỏe mạnh, lượng HA chiếm nồng độ cao trong các khoảng gian bào của da, rất nhiều các nghiên cứu hiện này ủng hộ vai trò sinh hóa của HA trong quá trình chữa lành, tương tác với proteoglycan như aggrecan, cũng như điều chỉnh quá trình viêm và chức năng sinh lý tế bào trong không gian ngoại bào.
Tuy nhiên theo thời gian, glycosaminoglycan này giảm đáng kể trong quá trình lão hóa, dẫn đến giảm nồng độ và độ đàn hồi của collagen dẫn đến da teo và khô.
III. BIO-REVITALISATION VỚI HA
Hiện nay, nhiều phương pháp trẻ hóa sinh học làn da bằng thuốc tiêm tạo được sự chú ý lớn như một phương pháp điều trị độc đáo giúp tăng cường chất lượng và sức khỏe tổng thể của làn da. Trong đó, HA là thành phần được nghiên cứu nhiều nhất trong số nhiều sản phẩm trẻ hóa sinh học có mặt trên thị trường hiện nay và do đặc tính nhớt đàn hồi rất tốt và ái lực cao với nước, nên HA mang lại khả năng phục hồi độ ẩm cao, tạo độ đàn hồi và độ săn chắc của da. Hơn nữa, đây là một thành phần tự nhiên vốn có của chất nền ngoại bào của da, nên mang các đặc tính tương thích sinh học và phân hủy sinh học có lợi không gây dị ứng hoặc thải loại như các sản phẩm ngoại lai khác.
Trước đây bạn có thể nghe về filler có chứa chất làm đầy là HA, thì đây là loại HA có chứa liên kết chéo giúp duy trì hình dạng và tồn tại lâu dài hơn trong da khi tiêm, được sử dụng để tăng thể tích, tăng cường, tạo đường nét và cải thiện tất cả các vùng trên khuôn mặt. Còn HA với mục đích tái tạo sinh học này hoàn toàn khác, không có liên kết với nhau nên dễ dàng phân tán trong mô nhờ đó kích thích quá trình tái tạo tự nhiên của cơ thể, trẻ hóa da theo thời gian mà không thay đổi hình dạng ngay lập tức như filler.
Các sản phẩm HA không liên kết chéo (Non Cross Link) hiện nay trên thị trường, với nồng độ HA dao động từ 8mg/ml HA đến 32mg/ml HA. Nồng độ thấp hơn phù hợp với bệnh nhân trẻ tuổi và/hoặc các vùng da mỏng, trong khi nồng độ cao hơn đặc biệt phù hợp để chống lại các dấu hiệu lão hóa da rõ như sự chảy xệ và nếp nhăn sâu.
HA có thể đi kèm với các thành phần khác như vitamin, chất chống oxy hóa, khoáng chất và axit amin; đây là những thành phần sinh học được bổ sung để hỗ trợ HA giúp tăng cường tác dụng trẻ hóa da.
Ngay sau khi tiêm bằng kim hoặc cannula, HA sẽ kích hoạt phản ứng viêm, gây ra sự giải phóng các gốc tự do thúc đẩy quá trình phân hủy HA; Do vậy, thường dễ thấy nhất là cảm giác tê buốt nhẹ khi tiêm, cũng như quá trình sưng nề nhẹ và đỏ trong vài ngày sau đó.
IV. CHỈ ĐỊNH
Đối với những người trẻ tuổi có tiêm được không? Câu trả lời là có với mục đích ngăn ngừa lão hóa và duy trì làn da trẻ trung, khỏe mạnh. Các chỉ định chính được áp dụng cho các vùng như mặt, cổ và vùng da hở dễ bị lão hóa do ánh sáng.
V. NHỮNG CÂN NHẮC VỀ VIỆC LỰA CHỌN ĐIỀU TRỊ
Hiện tại có rất nhiều sản phẩm tiêm trẻ hóa trên thị trường, tuy nhiên không phải sản phẩm nào cũng đạt được chất lượng cũng như độ an toàn được công nhận bởi cơ quan y tế cấp phép. Cũng như quá trình trị liệu không phải đạt được liền sau 1 lần tiêm mà cần đến nhiều buổi để HA với tính chất Bio-Revitalisation đủ thời gian để phát huy được hiệu quả trẻ hóa mong muốn.
Một nghiên cứu gần đây 2021 tại đại học Munich Đức, đánh giá sản phẩm tiêm HA cho thấy sự cải thiện đáng kể về mặt thống kê về độ săn chắc và đàn hồi của da sau 8 tuần kể từ khi bắt đầu tiêm, độ ẩm của da được cải thiện sau 8 tuần và có sự hài lòng tích cực của bệnh nhân vào tuần thứ 8, 12 và 16. Tiêm được thực hiện lúc ban đầu, sau 3 và 6 tuần sau đó.
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/jocd.14460
Các chuyên gia thẩm mỹ đã nhất trí rằng một phác đồ điều trị ban đầu nên gồm tối đa 3 buổi, sau đó duy trì ở khoảng thời gian từ 4 đến 6 tháng sau để tiêm nhắc lại kể từ lần tiêm cuối, sẽ cải thiện và duy trì chất lượng da theo thời gian.
Điều mà mình thấy rõ và cần lưu ý cho khách hàng khi thực hiện đó chính là việc tiêm HA kiểu kích thích sinh học này không có được kết quả liền tức thì như filler, bất kỳ sự tăng thể tích hoặc làm đầy tức thời nào cũng sẽ giảm sau vài ngày và bạn phải chờ kết quả cải thiện da rõ rệt bao gồm da sáng và săn chắc hơn để có thể thấy sau 5 - 10 ngày điều trị và hiệu quả nhìn thấy rõ được cũng phải từ 4 đến 6 tháng, nhưng lâu dài sau đó. Việc đánh giá kỹ lưỡng trước khi điều trị bao gồm tiền sử y khoa và các dịch vụ thẩm mỹ trước đây sẽ giúp thiết lập mục tiêu và kỳ vọng của khách hàng.
Chống chỉ định tiêm trẻ hóa này cũng không khác so với các loại thuốc tiêm khác, bao gồm tiền sử mang thai hoặc cho con bú, dị ứng hoặc không dung nạp với bất kỳ chất nào được sử dụng, tiền sử hoặc cơ địa dễ bị sẹo lồi, viêm nhiễm cấp tính tại vùng tiêm do vi-rút hoặc vi khuẩn, rối loạn chảy máu, đang sử dụng thuốc chống đông máu và suy giảm miễn dịch. Và bạn an tâm là bác sĩ thực hiện cho bạn sẽ lên một loạt các bảng câu hỏi check list để kiểm tra điều đó trước khi thực hiện.
Các tác dụng phụ tối thiểu có thể gặp như chảy máu khi tiêm, bầm tím, phù nề, khó chịu hoặc đau. Đây thường là các phản ứng tại chỗ, có thể hồi phục hồi trong vài giờ đến vài ngày. Các biến chứng nghiêm trọng rất hiếm và thường là kết quả của việc sử dụng sản phẩm nguồn gốc không rõ ràng và/hoặc kỹ thuật tiêm không phù hợp do trình độ người thực hiện. Gần như sau tiêm bạn có thể chăm sóc da lại bình thường sau 12h như sử dụng kem chống nắng và trang điểm.
VI. KỸ THUẬT TIÊM ĐÒI HỎI PHẢI ĐƯỢC THỰC HIỆN BỞI BÁC SĨ ĐÀO TẠO BÀI BẢN
Hình 1: Sơ đồ biểu diễn các lớp da và kỹ thuật tiêm.
Đây là kỹ thuật tiêm thủ công được thực hiện bởi bác sĩ có chuyên môn đào tạo chứ không dùng các thiết bị tự động bằng thiết bị tiêm (súng mesotherapy). Người tiêm đòi hỏi phải hiểu và nắm rõ được cấu trúc từng lớp da để lựa chọn được tầng da đúng để kích thích. Ngoài ra góc tiêm, thể tích, độ sâu và khoảng cách tiêm phải được cá nhân hóa theo vùng mục tiêu, tình trạng da và loại HA sử dụng; kỹ thuật tiêm không đúng có thể dẫn đến các tác dụng phụ không mong muốn như tụ máu, sưng bầm hoặc bề mặt da bị gồ ghề không đều.
Bảng 1: Kỹ thuật tiêm và chỉ định.
Hiệu quả của việc tiêm HA trẻ hóa đã được chứng minh thông qua sự hài lòng của bệnh nhân với vẻ ngoài của da được cải thiện bao gồm cả độ ẩm và kết cấu chỉ khi thực hiện tiêm đúng lớp, đúng sản phẩm phù hợp, và ngược lại nếu không đạt được 2 điều trên thì nhiều báo cáo cho thấy rất ít cải thiện về da. Điều này khẳng định rằng kỹ thuật tiêm và sản phẩm có thể có ý nghĩa quyết định trong việc đạt được kết quả điều trị tích cực.
Kỹ thuật Papilio – Tiêm trẻ hóa HA thay thế cho B.A.P, kỹ thuật này phức tạp hơn so với phương pháp tiêm 5 điểm (B.A.P) trước đây, được nhắc đến từ năm 2022 bởi các bác sĩ thẩm mỹ đầu ngành tại hội nghị IMCAS thế giới. Tuy nhiên do tính phức tạp hơn nhiều so với BAP mà kỹ thuật này không phổ biến bằng nhưng mang lại hiệu quả cao vượt trội, với sự kết hợp tiêm nông và tiêm sâu trong cùng một buổi.
Hình 2: Hình ảnh cho thấy sự cải thiện về chất lượng và kết cấu da.
Mặt và cổ được điều trị bằng các kỹ thuật kết hợp: NCL HA 14mg/1g (Stylage Hydro®, Vivacy) với các mũi tiêm sẩn bằng kim 30G 4mm cho toàn bộ mặt và cổ & CL HA 12,5 mg/1g (Stylage Hydromax®, Vivacy) với kỹ thuật quạt trong da được đưa vào bằng cannula 25G 38mm ở má hướng tâm và các đường nhăn marionette và các đường tuyến tính bằng kim 30G 13mm cho các đường nhăn ngang cổ.
Kế hoạch điều trị: gồm 3 buổi tấn công, cách nhau ba tuần, sau đó duy trì hai lần một năm.
A. Trước khi điều trị;
B. 24 tháng sau lần điều trị đầu tiên
Lưu ý: bệnh nhân này cũng đã được điều trị bằng Botulinum Toxin A cho phần mặt trên và chất làm đầy da HA cho phần giữa mặt trong thời gian này.
VII. KẾT LUẬN
Hiện nay vai trò của các sản phẩm dựa trên HA trong việc cải thiện tổng thể diện mạo và chức năng của làn da lão hóa mang hiệu quả tích cực, độ an toàn cao và thời gian nghỉ dưỡng ngắn. Ít xâm lấn, có thể kết hợp với các phương pháp điều trị tiên tiến hoặc xâm lấn khác và phù hợp với mọi lứa tuổi.
Hiểu biết về giải phẫu và chức năng của da cũng như tính chất lưu biến của HA là nền tảng để lựa chọn kỹ thuật hợp lý nhằm ngăn ngừa các tác dụng phụ không mong muốn và đảm bảo kết quả tốt.
Mặc dù hiệu quả là vậy, nhưng việc lựa chọn đúng sản phẩm cũng như tuân thủ nghiêm ngặt kỹ thuật tiêm mới mang lại hiệu quả như mong muốn. Điều này đòi hỏi người bác sĩ thực hiện phải có sự chuẩn bị và đào tạo bài bản cũng như tuân thủ nghiêm ngặt hướng dẫn và lựa chọn đúng chỉ định khi thực hiện.